ஐரோப்பிய வெற்றி தினம் (VE Day) என்பது நாஜி ஜெர்மனியின் சரணடைதலையும், ஐரோப்பாவில் இரண்டாம் உலகப் போர் முடிவுக்கு வந்ததையும் குறிக்கிறது. ராணி இரண்டாம் எலிசபெத் ஒரு பதின்ம வயது இளவரசியாக, பக்கிங்ஹாம் அரண்மனையிலிருந்து வெளியேறி, வெளியே கூடியிருந்த மகிழ்ச்சியான கூட்டத்துடன் எப்படி இணைந்தார் என்பதை 1985-ல் இரண்டாம் எலிசபெத் ராணி பிபிசியிடம் பகிர்ந்துகொண்டார்.

மே 8, 1945 அன்று, கவலையற்ற பதின்ம வயது இளவரசி எலிசபெத், தனது சகோதரி மார்கரெட்டுடன் பக்கிங்ஹாம் அரண்மனையிலிருந்து அடையாளம் தெரியாதபடி வெளியேறி, நாஜி ஜெர்மனியின் தோல்வியைக் கொண்டாடிக்கொண்டிருந்த நடனக் கூட்டத்தில் கலந்துகொண்டார். இது கற்பனை போலத் தோன்றும் ஒரு நிகழ்வு என்பதால் தான், இது ஒரு திரைப்படம், நாவல் மற்றும் பிரபலமான தொலைக்காட்சித் தொடர்களில் நாடகமாக்கப்பட்டிருக்கலாம். ஆனால், இது நிஜமாகவே நடந்தது.

ஐரோப்பிய வெற்றி தினத்தின் 40-வது ஆண்டு விழாவையொட்டி, 1985-ல் பிபிசியின் மூத்த அரச குடும்பச் செய்தியாளர் காட்ஃபிரே டால்போட்டிடம் இரண்டாம் எலிசபெத் ராணி இதைப் பற்றி விரிவாகக் கூறியதால், இந்த உண்மை நமக்குத் தெரிய வந்தது. ஐரோப்பாவில் போர் முடிந்துவிட்டதை அறிந்தபோது, தான் உணர்ந்த “உற்சாகத்தையும் நிம்மதியையும்” பற்றி அவர் பேசினார். ஆறு ஆண்டுகால துயரம் மற்றும் பயங்கரத்துக்குப் பிறகு, மக்கள் கொண்டாட்டத்துக்குத் தயாராக இருந்தனர்.

தனது மகள்கள் அந்த மகிழ்ச்சியை நேரில் அனுபவிக்க அனுமதித்ததில் அவரது தந்தை ஆறாம் ஜார்ஜ் மன்னர் மகிழ்ச்சியடைந்தார். அவர் அன்றைய தினம் தனது நாட்குறிப்பில் இவ்வாறு எழுதியிருந்தார்: “பாவம் குழந்தைகள், அவர்களுக்கு இதுவரை எந்த மகிழ்ச்சியும் கிடைத்ததில்லை.” நான்கு தசாப்தங்களுக்குப் பிறகு, “அது என் வாழ்நாளின் மிக மறக்க முடியாத இரவுகளில் ஒன்று” என்று இரண்டாம் எலிசபெத் ராணி நினைவு கூர்ந்தார்.

நமக்குத் தெரிந்தவரை, சாதாரண மக்களுடன் அடையாளம் தெரியாதபடி அவர் கலந்துகொண்ட நான்கு நிகழ்வுகளில் அதுவும் ஒன்று. ஐரோப்பிய வெற்றி தினத்தின் அந்தப் பயணத்தில் அரச குடும்ப இளவரசிகளுடன் இணைந்தவர்களில் அவர்களின் உறவினரான மார்கரெட் ரோட்ஸும் ஒருவர். அவர் தனது சுயசரிதையில் இவ்வாறு எழுதியுள்ளார்: “இளவரசிகளுக்கு இது ஒரு தனித்துவமான தனிப்பட்ட சுதந்திரத்தின் அரிய அனுபவம் என்று நான் கருதுகிறேன்; சிண்ட்ரெல்லா கதையின் எதிர்மறை வடிவம் போன்ற தருணம், அதில் அவர்கள் தாங்கள் சாதாரணமானவர்கள் மற்றும் அடையாளம் தெரியாதவர்கள் என்று பாசாங்கு செய்ய முடிந்தது.”

1939-ல் இரண்டாம் உலகப் போர் வெடித்தபோது இளவரசி எலிசபெத்துக்கு வயது 13. அந்த ஆறு ஆண்டுகால மோதல் காலத்தில், அரியணைக்கான வாரிசாக தனது பொதுப் பொறுப்பை ஏற்றுக்கொள்ளும் நிலையிலிருந்த அவர், பெரும்பாலும் விண்ட்சர் கோட்டையின் சுவர்களுக்குள் மட்டுமே இருந்தார். 1940-ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் மாதம், பிளிட்ஸ் தாக்குதலின் உச்சகட்டத்தில், பிபிசியில் தனது முதல் வானொலி உரையை அவர் நிகழ்த்தினார். பிரிட்டன் நகரங்கள் மீதான குண்டுவீச்சிலிருந்து தப்பிக்க வட அமெரிக்காவுக்கு அனுப்பப்பட்ட குழந்தைகளை நோக்கமாகக் கொண்டு அது அமைந்திருந்தாலும், அது பரந்த அளவில் எதிரொலித்த ஒரு செய்தியாக இருந்தது. “நாங்கள் வீட்டில் இருக்கும் குழந்தைகள் உற்சாகமும் தைரியமும் நிறைந்தவர்களாக இருக்கிறோம்” என்று அவர் கூறினார். “எங்கள் வீரமிக்க மாலுமிகள், வீரர்கள் மற்றும் விமானப்படை வீரர்களுக்கு உதவ எங்களால் முடிந்த அனைத்தையும் செய்ய முயற்சிக்கிறோம். மேலும் போரின் அபாயங்களையும் சோகத்தையும் நாங்களும் பகிர்ந்து தாங்க முயற்சிக்கிறோம் நாங்கள் முயற்சிக்கிறோம்.”

பிரிட்டன் முழுவதும் தேவாலய மணிகள் ஒலிக்க, தெருக்களில் கொண்டாட்டங்கள் நடைபெற்றன. அரச குடும்பம் பலருக்கு தேசிய உறுதியின் சக்திவாய்ந்த அடையாளமாக மாறியது. இரு இளவரசிகளையும் பிரிட்டனிலேயே வைத்திருக்கும் முடிவு மக்களின் மன உறுதியை அதிகரித்தது. வின்ட்சர் கோட்டை பக்கிங்ஹாம் அரண்மனையிலிருந்து சுமார் 22 மைல் தொலைவில் உள்ளது. எனவே, நாஜி வான்வழித் தாக்குதல்களின் போது லண்டனின் வானம் தீப்பிடித்து எரிவதைக் காணும் அளவுக்கு இளவரசிகள் நகரத்துக்கு அருகிலேயே இருந்தனர். ஒருமுறை, அவர்கள் வான்வழித் தாக்குதல் புகலிடத்தில் அமர்ந்திருந்தபோது, கோட்டைக்கு அருகில் ஒரு குண்டு விழுந்தது. “அதை நாங்கள் கேட்டபோது எங்கள் முகம் சிவந்து போனது,” என்று இளவரசி மார்கரெட் பின்னர் நினைவு கூர்ந்தார்.

போர் முடிவதற்கு முந்தைய ஆண்டில் எலிசபெத்துக்கு 18 வயது நிறைவடைந்தது. அவர் துணை பிராந்திய சேவையில் ராணுவ சீருடை அணிந்திருந்தார். இரண்டாம் சப்-ஆல்டர்ன் எலிசபெத் விண்ட்சராக, அவர் தகுதியுள்ள ராணுவ ஓட்டுநராகவும், பராமரிப்பு மெக்கானிக்காகவும் மாற மூன்று வாரங்கள் பயிற்சி பெற்றார். அவரது காக்கி நிற சீருடைத் தொப்பி பிற்காலத்தில் மீண்டும் ஒருமுறை பயனுள்ளதாக அமையப்போகிறது.

மே 7, 1945 அன்று நாஜி ஜெர்மனி இறுதியாக நேச நாடுகளிடம் சரணடைந்தபோது, அது ஆறு நீண்ட காலப் போரின் முடிவைக் குறித்தது. இந்தப் போரில் பிரிட்டன் சுமார் 4,50,000 உயிரிழப்புகளைச் சந்தித்தது – அவர்களில் சுமார் 67,000 பேர் பொதுமக்கள். அடுத்த நாள் ‘ஐரோப்பாவில் வெற்றி தினம்’ என்று அறிவிக்கப்பட்டது. காலை 9:00 மணிக்குள், லண்டனின் அரசு மற்றும் அரச குடும்ப அடையாளங்களான வைட்ஹால், வெஸ்ட்மின்ஸ்டர் மற்றும் பக்கிங்ஹாம் அரண்மனை ஆகிய இடங்களில் மக்கள் கூட்டம் அலைமோதியதாக பிபிசி செய்தி வெளியிட்டது. தேவாலய மணிகள் ஒலிக்க, பிரிட்டன் முழுவதும் தெருக்களில் கொண்டாட்டங்கள் நடைபெற்றன.

மதியம் 3:00 மணிக்கு, பிரதமர் வின்ஸ்டன் சர்ச்சில் தனது வானொலி உரையில், ஐரோப்பாவில் போர் முடிவுக்கு வந்துவிட்டதாக அதிகாரப்பூர்வமாக அறிவித்தார். “நாம் ஒரு குறுகிய காலத்தைக் கொண்டாட்டத்துக்கு ஒதுக்கலாம், ஆனால் நமக்கு முன்னால் உள்ள கடின உழைப்பையும் முயற்சிகளையும் ஒரு நிமிடம் கூட மறந்துவிடக் கூடாது” என்று அவர் கூறினார். ஆறாம் ஜார்ஜ் அரசர் குண்டுவீச்சால் பாதிக்கப்பட்ட பக்கிங்ஹாம் அரண்மனையிலிருந்து நாட்டு மக்களுக்கு ஒரு உரையை வழங்கினார். ஜப்பான் இன்னும் சரணடையவில்லை என்பதை அவர்கள் இருவரும் சுட்டிக்காட்டினர்.

அரண்மனையிலிருந்து செய்தி வழங்கிய பிபிசியின் ஹோவர்ட் மார்ஷல், “இந்த வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க நாளை அரசர் மற்றும் ராணியுடன் பகிர்ந்துகொள்ள” ஆயிரக்கணக்கான மக்கள் கூடினர் என்று கூறினார். சிவப்பு, வெள்ளை மற்றும் நீல நிறங்கள் ஆதிக்கம் செலுத்தும் வகையில், “முழு இடமும்பிரகாசமான வண்ண ஆடைகளில் மக்கள் கூட்டம் நிரம்பியிருந்தது” என்று அவர் விவரித்தார். அரசி விக்டோரியாவின் கம்பீரமான முகம் கொண்ட நினைவுச்சின்னத்தின் மீது, நன்றாக பார்ப்பதற்காக மக்கள் ஏறி அமர்ந்திருந்தனர்.

மக்களின் வற்புறுத்தலால் அரச குடும்பத்தினர் மீண்டும் மீண்டும் அரண்மனை பால்கனியில் தோன்றினர், ஒருமுறை அவர்களுடன் சர்ச்சிலும் இணைந்துகொண்டார். மற்றொரு பிபிசி வானொலி செய்தியில், மார்ஷல் இந்த நிகழ்வுகளில் ஒன்றுக்கான உற்சாகமான வரவேற்பை விவரித்தார். “எங்கும் தொப்பிகள் காற்றில் வீசப்படுகின்றன, பெற்றோர்கள் தங்கள் முதுகில் குழந்தைகளை ஏந்தியுள்ளனர். கொடிகள் காற்றில் பறக்கின்றன, பல லட்சம் மக்களின் கைகூப்பும் சத்தம் பெரும் அலை போல ஒலிக்கிறது.” கூட்டத்துக்கு மேலே இளவரசி எலிசபெத் இருந்ததால், கீழே உள்ள அவர்களுடன் இணைவதை அவர் எப்படித் தவிர்க்க முடியும்?

1985-ல் அவர் பிபிசியிடம் இவ்வாறு கூறினார்: “நாங்கள் பால்கனிக்கு கிட்டத்தட்ட ஒவ்வொரு மணி நேரமும் – ஆறு முறை – சென்றோம் என்று நினைக்கிறேன். மின்விளக்குகள் எரியும் உற்சாகம் எங்களைப் பாதித்தபோது, மக்கள் எதை அனுபவிக்கிறார்கள் என்பதை எங்களால் பார்க்க முடியவில்லை என்று என் சகோதரியும் நானும் உணர்ந்தோம். அந்த நிகழ்வுக்காக என் அம்மா தனது கிரீடத்தை அணிந்திருந்தார், அதனால் நாங்களும் வெளியே சென்று பார்க்க முடியுமா என்று என் பெற்றோரிடம் கேட்டோம். எங்களை யாராவது அடையாளம் கண்டுபிடித்துவிடுவார்களோ என்ற பயம் இருந்தது, அதனால் என் சீருடைத் தொப்பியை என் கண்களுக்கு மேலே நன்றாக இழுத்து மூடிக்கொண்டேன். சுமார் 16 பேர் கொண்ட எங்கள் குழுவில் இருந்த கிரனேடியர் அதிகாரி ஒருவர், சரியாக உடையணியாத மற்றொரு அதிகாரியுடன் தன்னை யாரும் பார்க்க விரும்பவில்லை என்று கூறினார், அதனால் நான் என் தொப்பியை வழக்கம்போல அணிய வேண்டியிருந்தது.”

அவரது இளைய சகோதரி இளவரசி மார்கரெட்டுக்கு அப்போது வயது 14. அவரைப் பொறுத்தவரை, எதிரி குண்டுவீச்சாளர்களைக் குழப்புவதற்காக ஒவ்வொரு இரவும் லண்டனை இருளில் மூழ்கடித்த பல ஆண்டுகால இருளுக்குப் பிறகு, மின்விளக்குகளைப் பார்ப்பது மிகவும் சிலிர்ப்பான விஷயமாக இருந்தது. 1995-ல் அவர் பிபிசியிடம் கூறினார்: “எல்லாம் இருளாகவும் மங்கலாகவும் இருந்தது. திடீரென்று விளக்குகள் எரிந்து, போரினால் பாதிக்கப்பட்ட அந்த பழைய அரண்மனையை ஒளிரச் செய்தன. என் அம்மா ஒரு கிரீடத்துடன் வெள்ளை நிற உடை அணிந்திருந்தார், அது எல்லாம் ஜொலித்தது. கூட்டத்திலிருந்து பெரும் முழக்கம் எழுந்தது. அது மிகவும் உற்சாகமாக இருந்தது.”

சகோதரிகள் நகரத்துக்குள் மேலும் சென்று சூழலை அனுபவிக்க முடிவு செய்தனர். மறைந்த ராணி நினைவுகூர்ந்தது போல: “தெரியாத மக்கள் கைகோர்த்து வைட்ஹால் வழியாக நடந்து செல்வதை நான் நினைவு கூர்கிறேன், நாமெல்லோரும் மகிழ்ச்சியும் நிம்மதியும் நிறைந்த அலை போல அடித்துச் செல்லப்பட்டோம்.” அவர்களது குழுவில் இருந்த மற்றொரு உறுப்பினர், அவரது உறவினர் ஜான் எல்பின்ஸ்டோன். அவர் நான்கரை ஆண்டுகள் போர்க்கைதியாக இருந்துவிட்டு அப்போதுதான் வீடு திரும்பியிருந்தார். “நட்பு நிறைந்த கூட்டத்தில் தனது குடும்பத்துடன் சுதந்திரமாக நடக்க முடிந்ததைக் கண்டு அவர் ஆச்சரியப்பட்டதை” அவள் நினைவு கூர்ந்தார். அவர் மேலும் கூறினார்: “யாரோ ஒரு டச்சு மாலுமியுடன் தொப்பிகளை மாற்றிக்கொண்டபோது, அந்த ஏழை மனிதர் தனது தொப்பியைத் திரும்பப் பெற எங்களுடன் வந்ததையும் நான் நினைவு கூர்கிறேன்.”

‘தி கிரவுன்’ தொடரின் ஆறாவது சீசன் “ரிட்ஸ்” (Ritz) பகுதியில் ஐரோப்பிய வெற்றி தினம் காட்சிப்படுத்தப்பட்டிருந்தாலும், அந்தச் சித்தரிப்பில் ‘போர்ச்சி’ என்று அழைக்கப்படும் லார்ட் போர்செஸ்டர் மற்றும் பின்னாளில் மார்கரெட்டின் சர்ச்சைக்குரிய உறவாக அறியப்பட்ட குரூப் கேப்டன் பீட்டர் டவுன்செண்ட் ஆகிய இருவர் மட்டுமே அவர்களுக்குத் துணையாகக் காட்டப்படுகின்றனர்.

எல்பின்ஸ்டோனின் சகோதரி மார்கரெட் ரோட்ஸ் தனது சுயசரிதையான ‘தி ஃபைனல் கர்ட்ஸி’ என்பதில் இவ்வாறு நினைவு கூர்ந்துள்ளார்: “எங்களால் நகரவே முடியவில்லை; மக்கள் சிரித்துக்கொண்டும் அழுதுகொண்டும் இருந்தனர்; உற்சாகமாக குரல் எழுப்பிக்கொண்டும் கூச்சலிட்டுக்கொண்டும் இருந்தனர், முற்றிலும் அந்நியர்கள் ஒருவரை ஒருவர் முத்தமிட்டுக் கட்டிப்பிடித்துக்கொண்டனர். லத்தீன் அமெரிக்காவிலிருந்து பிரபலமாக இறக்குமதி செய்யப்பட்ட காங்கோ நடனம், லம்பேத் வாக் மற்றும் ஹோகி-கோகி ஆகியவற்றை நாங்கள் ஆடினோம்.”

மற்றொரு தோழியான ஜீன் வுட்ரஃப், எலிசபெத்தின் முதல் அரசவை உதவியாளர்களில் ஒருவர். லண்டனின் மிகவும் மிகவும் பிரபலமான உயர்தர இடங்களில் ஒன்றுக்குள் அவர்கள் எப்படி அடையாளம் தெரியாமல் நுழைந்தார்கள் என்பதைப் பற்றி 2006-ல் பிபிசியிடம் அவர் கூறினார். “வேடிக்கையான விஷயம் என்னவென்றால், நாங்கள் ரிட்ஸ் ஹோட்டலுக்குள் ஒரு கதவு வழியாக நுழைந்து, மறுமுனையில் உள்ள மற்றொரு கதவு வழியாக காங்கோ நடனம் ஆடிக்கொண்டே வெளியேறினோம். ஆச்சர்யமான விஷயம் என்னவென்றால், யாரும் எங்களைக் கவனித்ததாகத் தெரியவில்லை.”

அவ்வளவு உற்சாகத்துக்குப் பிறகு, அரண்மனைக்கு வெளியே உள்ள கூட்டத்துக்குள் மீண்டும் நுழைய வேண்டிய நேரம் வந்துவிட்டது. மறைந்த ராணி நினைவு கூர்ந்தார்: “கிரீன் பார்க்கைக் கடந்த பிறகு, நாங்கள் வெளியே நின்று, ‘எங்களுக்கு அரசர் வேண்டும்’ என்று கத்தினோம். நாங்கள் வெளியே காத்திருக்கிறோம் என்று வீட்டுக்குள் ஒரு செய்தியை அனுப்பியிருந்ததால், அரசர் மற்றும் ராணியை பால்கனியில் காணும் முயற்சியில் வெற்றி பெற்றோம்.”

பிற்காலத்தில், மறைந்த ராணி அவ்வப்போது வெஸ்ட் எண்ட் நிகழ்ச்சிகளுக்குச் செல்வது போன்ற ரகசிய உல்லாசப் பயணங்களுக்குப் பெயர் பெற்றவர். ஆனால், பொதுவெளியில் அறியப்பட்டவரை, அவர் போரின் முடிவைக் கொண்டாட மேலும் மூன்று முறை மட்டுமே இதுபோன்று தன்னிச்சையாக, அடையாளம் தெரியாமல் உலாவியுள்ளார். இளவரசி மார்கரெட் பிபிசியிடம் கூறினார்: “ஐரோப்பிய வெற்றிநாள் இரவு மற்றும் அதன் மறுநாள், பிறகு ஜப்பான் மீதான வெற்றிநாள் (VJ) மற்றும் அதன் மறுநாள் என மொத்தம் நான்கு முறை, அதனால் நாங்கள் அதில் மிகவும் நிபுணர்களாகிவிட்டோம்.”

எலிசபெத் தனது சுயசரிதைக்காக தனது உறவினர் மார்கரெட் ரோட்ஸுடன் அந்த சமயத்தில் எழுதிய நாட்குறிப்புகளைப் பகிர்ந்துகொண்டார். இளவரசி மறுநாள், மே 9 அன்று இவ்வாறு எழுதினார்: “மீண்டும் கூட்டத்தில் – ட்ரஃபல்கர் ஸ்கொயர், பிக்காடிலி, பால் மால் என மைல் கணக்கில் நடந்தோம். இரவு 12.30 மணிக்கு பால்கனியில் பெற்றோரைப் பார்த்தோம் – சாப்பிட்டோம், கொண்டாடினோம், அதிகாலை 3 மணிக்குத் தூங்கினோம்!”

ஜப்பானிய வெற்றிக்கான நாளில் (VJ Day), ஆகஸ்ட் மாதம் அவர்கள் இதே போன்ற இரண்டு பயணங்களை மேற்கொண்டனர். அன்று அவர் எழுதியது: “கூட்டத்தில், வைட்ஹால், மால், செயின்ட் ஜேம்ஸ் தெரு, பிக்காடிலி, பார்க் லேன், கான்ஸ்டிடியூஷன் ஹில் ஆகிய இடங்களில் இருந்தோம், ரிட்ஸ் ஹோட்டல் வழியாக ஓடினோம். மைல் கணக்கில் நடந்தோம், டார்செஸ்டர் ஹோட்டலில் பானம் அருந்தினோம், பெற்றோரை இருமுறை பார்த்தோம், வெகு தொலைவில் இருந்தார்கள், அவ்வளவு மக்கள்.” இரண்டாம் நாளில், அவர் எழுதினார்: “மீண்டும் கூட்டத்தில். எம்பேங்க்மென்ட், பிக்காடிலி. மழை பெய்தது, அதனால் மக்கள் கூட்டம் குறைவாக இருந்தது. வீட்டுக்குள் நடனமாடிச் சென்றோம். அதிகாலை 2 மணி வரை பாடினோம். 3 மணிக்கு உறங்கினோம்!”

எழுபத்தைந்து ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு, 94 வயதான இரண்டாம் எலிசபெத் ராணி, ஐரோப்பிய வெற்றி தினத்தின் ஆண்டு விழாவைக் குறிக்கும் வகையில் தொலைக்காட்சியில் உருக்கமான உரை நிகழ்த்தினார். அது 2020-ஆம் ஆண்டு, இரண்டாம் உலகப் போருக்குப் பிறகு பிரிட்டன் தனது இரண்டாம் உலகப் போருக்குப் பிறகான மிகக் கடுமையான நெருக்கடியான கோவிட்-19 பெருந்தொற்றின் பிடியில் இருந்தது. “இன்று, இந்தச் சிறப்பு ஆண்டு விழாவை நாம் விரும்பியபடி கொண்டாட முடியாது என்பது கடினமாகத் தோன்றலாம். அதற்குப் பதிலாக, நாம் நம் வீடுகளிலிருந்தும், வீட்டு வாசல்களிலிருந்தும் நினைவு கூர்வோம்.”

ஐரோப்பிய வெற்றி தினத்தில் தனது பதின்ம வயது அனுபவத்தைப் பற்றிப் பிரதிபலித்த அவர், அந்த மகிழ்ச்சியான காட்சிகளைப் பற்றிய தனது தெளிவான நினைவுகளைப் பற்றிப் பேசினார். “வெளியே கூடியிருந்த மற்றும் நாடு முழுவதும் உள்ள மக்களிடம் இருந்த மகிழ்ச்சி உணர்வு மிகவும் ஆழமானது,” என்று அவர் கூறினார். அவருக்கு முன்னால் இருந்த மேசையில், தனது மறைந்த தந்தையின் உருவப்படத்துடன், 1945-ல் அந்த மறக்க முடியாத இரவில் தன்னை மறைக்க அவர் அணிந்திருந்த அதே காக்கி நிறத் தொப்பியும் இருந்தது.

இது, பிபிசிக்காக கலெக்டிவ் நியூஸ்ரூம் வெளியீடு