രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ദിശ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രേഖകളിലൊന്നാണ് കേന്ദ്ര ബജറ്റ്. ഓരോ സംസ്ഥാനവും വലിയ പ്രതീക്ഷകളോടെയാണ് ബജറ്റ് ദിനത്തെ കാണുന്നത്. വികസന പദ്ധതികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, സാമൂഹ്യ സുരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, ദുരന്ത നിവാരണം എന്നിവയ്ക്കുള്ള നീതിപൂർവമായ വിഹിതം ലഭിക്കുമോ എന്ന ആശങ്കയും പ്രതീക്ഷയും ഒരുപോലെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ വർഷവും കേന്ദ്ര ബജറ്റ് കേരളത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നിരാശയുടെ രേഖയായി മാറുകയാണ്.
കേരളം രാജ്യത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ ചെറുതല്ല. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തും ആരോഗ്യ രംഗത്തും സാമൂഹ്യ ക്ഷേമ സൂചികകളിലും കേരളം രാജ്യത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു മാതൃകയാണ്. വിദേശ നാണയ സമാഹരണത്തിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്ന പ്രവാസി സമൂഹം, ഉയർന്ന മനുഷ്യവികസന സൂചിക, മികച്ച പൊതുജനാരോഗ്യ സംവിധാനം എന്നിവയൊക്കെ കേരളത്തിന്റെ ശക്തികളാണ്. ഇത്രയേറെ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടും, കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ബജറ്റിൽ കേരളത്തിന് അർഹമായ പരിഗണന ലഭിക്കുന്നില്ലെന്ന വിമർശനം പുതുമയുള്ളതല്ല.
കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിലായി കേരളം തുടർച്ചയായ പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങളാണ് നേരിട്ടത്. മഹാപ്രളയം, ഉരുൾപൊട്ടലുകൾ, തീരദേശ ക്ഷയം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഇതെല്ലാം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഘടനയെ സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പാക്കേജുകളും അധിക ധനസഹായവും കേരളത്തിന് ആവശ്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ബജറ്റിലും ആ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് വലിയ മറുപടി ലഭിച്ചിട്ടില്ല.
റെയിൽവേ, ദേശീയപാത, തുറമുഖ വികസനം തുടങ്ങിയ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ മേഖലകളിൽ കേരളം വർഷങ്ങളായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുകയാണ്. ജനസാന്ദ്രതയും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകളും കണക്കിലെടുത്ത് പ്രത്യേക പരിഗണന ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും, കേന്ദ്ര പദ്ധതികളിൽ കേരളം പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വലിയ തോതിൽ പദ്ധതികളും ഫണ്ടും അനുവദിക്കുമ്പോൾ, കേരളത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ പലതും അവഗണിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണ് കാണുന്നത്.
ജിഎസ്ടി നടപ്പിലാക്കിയതിന് ശേഷം സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം വല്ലാതെ കുറയുകയുണ്ടായി. ജിഎസ്ടി നഷ്ടപരിഹാരം സമയബന്ധിതമായി ലഭിക്കാത്തത് കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി. കേന്ദ്രം നിശ്ചയിക്കുന്ന നികുതി നയങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഇടപെടാനുള്ള അവസരം കുറവായിരിക്കുമ്പോൾ, ബജറ്റിലൂടെ എങ്കിലും നീതിപൂർവമായ പരിഗണന ലഭിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയായിരുന്നു. എന്നാൽ അതും നിറവേറ്റപ്പെട്ടില്ല.
ആരോഗ്യ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകളിൽ കേരളം ഇതിനകം തന്നെ മികച്ച മുന്നേറ്റം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഈ മേഖലകളെ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്താൻ കേന്ദ്ര സഹായം അനിവാര്യമാണ്. മെഡിക്കൽ കോളേജുകളുടെ വികസനം, ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഫണ്ട് അനുവദനത്തിൽ കേരളം പിന്നിലാക്കപ്പെടുന്നതായി കാണാം. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ദീർഘകാല വികസന സാധ്യതകളെയും ബാധിക്കുന്ന വിഷയമാണ്.
കേന്ദ്ര സർക്കാർ പലപ്പോഴും “കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ഫെഡറലിസം” എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ബജറ്റ് കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ആ വാക്കുകൾ പ്രായോഗികതയിലേക്ക് മാറുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. ഫെഡറൽ ഘടനയുടെ ആത്മാവിന് വിരുദ്ധമായി, ചില സംസ്ഥാനങ്ങളെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്ന സമീപനമാണ് പലപ്പോഴും കേന്ദ്ര നയങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ഇത് കേരളം മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ ഘടനയെ തന്നെ ബാധിക്കുന്ന വിഷയമാണ്.
എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും നീതിയും സമത്വവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളുടെ പേരിലോ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഗണിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലോ വികസന ഫണ്ട് വിതരണം ചെയ്യുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ഐക്യത്തിനും ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിനും ദോഷകരമാണ്. കേരളത്തോടുള്ള അവഗണന ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് കേന്ദ്രത്തോട് വൈരാഗ്യം പുലർത്തലല്ല. മറിച്ച്, അർഹമായ അവകാശങ്ങൾ ചോദിച്ചുപറയലാണ്. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധം ഏറ്റുമുട്ടലല്ല, സഹകരണമാണ് എന്ന ബോധം കേന്ദ്ര ഭരണകൂടം തിരിച്ചറിയേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു.
വികസനം ഒരൊറ്റ സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ പ്രദേശത്തിന്റെയോ മാത്രം സ്വത്തല്ല; അത് രാജ്യത്തിന്റെ സമഗ്ര പുരോഗതിയിലേക്കുള്ള വഴിയാണ്.
അതിനാൽ, കേരളത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ ഗൗരവത്തോടെ പരിഗണിക്കുകയും, അർഹമായ ധനസഹായവും പദ്ധതികളും നൽകുകയും ചെയ്യുക എന്നത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ബാധ്യതയാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം, “സമവായ വികസനം” എന്ന മുദ്രാവാക്യം വെറും വാക്കുകളായി മാത്രമേ തുടരൂ.