ന്യൂദല്‍ഹി:. ഭൗതികമായ യുദ്ധക്കളങ്ങൾക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് യുദ്ധമുറകൾ എങ്ങനെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് രണ്ട് ഇന്ത്യൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തിയ പഠനത്തില്‍ അന്താരാഷ്‌ട്ര തലത്തില്‍ അഭിനന്ദനം. അമേരിക്കയും യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങളും ഉള്‍പ്പെട്ടിട്ടുള്ള അന്താരാഷ്‌ട്ര സൈനിക സഖ്യമായ നോർത്ത് അറ്റ്ലാന്റിക് ട്രീറ്റി ഓർഗനൈസേഷൻ എന്ന നാറ്റോ പുറത്തിറക്കിയ പഠന രേഖയില്‍ ഇവരുടെ പഠനത്തില്‍ നിന്നുള്ള ഭാഗങ്ങലെ പത്തിടങ്ങളിലാണ് ഉദ്ധരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക കൂട്ടുകെട്ടായി പ്രകീര്‍ത്തിക്കപ്പെടുന്ന സംഘടനയാണ് നാറ്റോ ഇന്ത്യയിലെ രണ്ട് സൈനികര്‍ എഴുതിയ പ്രബന്ധത്തിലെ ഭാഗങ്ങള്‍ ഉദ്ധരിച്ചു എന്നത് വലിയ നേട്ടം തന്നെയാണെണ് ഇന്ത്യയുടെ മുന്‍ കരസേനാ മേധാവിയായിരുന്ന വി.കെ. സിംഗ് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ളവര്‍ പറയുന്നു. .

ഹൈബ്രിഡ് വാർഫെയറിനെക്കുറിച്ച് (hybrid warfare) നാറ്റോയുടെ സഹകരണത്തോടെ തയ്യാറാക്കിയ ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ ഡി.എസ്. ഹൂഡ (വിരമിച്ചത്), ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പവിത്രൻ രാജൻ (വിരമിച്ചത്) എന്നിവർ തയ്യാറാക്കിയ പ്രബന്ധം വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനെ മുൻ കരസേനാ മേധാവിയും മിസോറാം ഗവർണറുമായ ജനറൽ വി.കെ. സിംഗ് (വിരമിച്ചത്) ഒരു സുപ്രധാന നേട്ടമായാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

ഇന്ത്യക്കാര്‍ അവതരിപ്പിച്ച തന്ത്രപരമായ ചിന്താഗതിയിലെ (strategic thought) ഒരു സുപ്രധാന നേട്ടം എന്നാണ് ജനറൽ വി.കെ. സിംഗ് ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഹൈബ്രിഡ് വാർഫെയറിനെക്കുറിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്‌ട്ര പ്രസിദ്ധീകരണത്തിലാണ് ഇവരുടെ പ്രബന്ധം വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്.

‘ബിയോണ്ട് ദ കൈനറ്റിക്: ഡീകൺസ്ട്രക്റ്റിംഗ് വാർഫെയർ ഇൻ ദ സോഷ്യോ-ടെക്നിക്കൽ-കോഗ്നിറ്റീവ് ബാറ്റിൽസ്പേസ്’ (Beyond the Kinetic: Deconstructing Warfare in the Socio-Technical-Cognitive Battlespace) എന്ന പേരിൽ ഹൂഡയും രാജനും ചേർന്ന് തയ്യാറാക്കിയ പ്രബന്ധം, ഈ വർഷം ജനുവരിയിൽ ന്യൂഡൽഹി ആസ്ഥാനമായുള്ള ‘കൗൺസിൽ ഫോർ സ്ട്രാറ്റജിക് ആൻഡ് ഡിഫൻസ് റിസർച്ച്’ (CSDR) എന്ന തിങ്ക് ടാങ്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.

സൈനിക ശക്തി വിന്യസിക്കുന്ന സൈനികരുടെയും യന്ത്രങ്ങളുടെയും എണ്ണവും ഗുണനിലവാരവും മാത്രമല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം നാട്ടിലെ ജനങ്ങൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള വിവരങ്ങളുടെ ഒഴുക്കും ആധുനിക യുദ്ധമുറകളെ എങ്ങനെ സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്ന് ഈ രണ്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥരും തങ്ങളുടെ പഠനത്തിൽ പരിശോധിച്ചു.

യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള കൂട്ടായ പ്രതിരോധ സഖ്യമായ നാറ്റോയുടെ ഭാഗികമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തോടെ പോളിഷ് ശാസ്ത്രീയ സംഘടന നടത്തിയ ‘ഹൈബ്രിഡ് വാർഫെയർ’ എന്ന ആശയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിലാണ് ഈ പ്രബന്ധം പിന്നീട് പലതവണ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്.

ഈ നേട്ടത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ജനറൽ വി.കെ. സിംഗ് എടുത്തുപറഞ്ഞു. ബുധനാഴ്ച ‘എക്സ്’ (X) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ പങ്കുവെച്ച കുറിപ്പിൽ, ഹൈബ്രിഡ്, കോഗ്നിറ്റീവ്, സാങ്കേതിക മേഖലകളിൽ ഹൂഡയുടെയും രാജന്റെയും പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച അന്താരാഷ്‌ട്ര അംഗീകാരത്തെ “ഇന്ത്യൻ തന്ത്രപരമായ ചിന്താഗതിയിലെ സുപ്രധാന നേട്ടം” എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശേഷിപ്പിച്ചത്.

“പ്രമുഖരായ മുൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ – മുൻ നോർത്തേൺ ആർമി കമാൻഡർ ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ ഡി.എസ്. ഹൂഡ (വിരമിച്ചത്), ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ പവിത്രൻ രാജൻ (വിരമിച്ചത്) – അവതരിപ്പിച്ച നൂതനമായ സൈദ്ധാന്തിക ചട്ടക്കൂടിന് അന്താരാഷ്‌ട്ര അംഗീകാരം ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷമുണ്ട്,” സിംഗ് കുറിച്ചു. ‘ഹൈബ്രിഡ് വാർ: ത്രെറ്റ്‌സ് ടു പവർ ഗ്രിഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ’ (Hybrid War: Threats to Power Grid Infrastructure) എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് എഐ (AI), കോഗ്നിറ്റീവ് വാർഫെയർ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായത്തിൽ ഇവരുടെ പ്രബന്ധം “വ്യാപകമായി പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്” എന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈ അംഗീകാരം നേടിയതിന് അദ്ദേഹം ഇരുവർക്കും അഭിനന്ദനങ്ങൾ അറിയിച്ചു.