ഒട്ടാവ: ലോകത്തെ നടുക്കിയ 9/11 ഭീകരാക്രമണത്തിന്റെ 25-ാം വാർഷികം അടുത്തിരിക്കെ, ആക്രമണത്തെ നേരിട്ട് ‘ഭീകരാക്രമണം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിൽ ജാഗ്രത പാലിക്കണമെന്ന കാനഡയുടെ പൊതുപ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനമായ CBCയുടെ ആഭ്യന്തര എഡിറ്റോറിയൽ മാർഗനിർദേശം വിവാദത്തിൽ. ‘Terrorist’, ‘Terrorism’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് രാഷ്‌ട്രീയവും വൈകാരികവുമായ അർത്ഥതലങ്ങളുണ്ടെന്നും അതിനാൽ ഇത്തരം പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ആരാണ് അങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചതെന്ന് വ്യക്തമായി വ്യക്തമാക്കണമെന്നുമാണ് CBCയുടെ നിർദേശം.

വാർത്തകളിൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ സ്വന്തം നിലയിൽ ‘ഭീകരൻ’, ‘ഭീകരവാദം’ തുടങ്ങിയ വിശേഷണങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുപകരം ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികളുടെയോ വ്യക്തികളുടെയോ അഭിപ്രായം ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് വേണം ഇത്തരം പദങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാനെന്നാണ് CBCയുടെ എഡിറ്റോറിയൽ സമീപനം.

എന്നാൽ ലോകചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും കുപ്രസിദ്ധമായ ഭീകരാക്രമണങ്ങളിലൊന്നായ 9/11നെ വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോഴും മാധ്യമം ഇതേ മാനദണ്ഡം പാലിക്കണമെന്ന നിലപാട് കടുത്ത വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കുകയാണ്.

CBCയുടെ മാർഗനിർദേശത്തിന്റെ കാതൽ ‘Terrorist’, ‘Terrorism’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾ വെറും വസ്തുതാപരമായ വിശേഷണങ്ങളല്ലെന്ന വിലയിരുത്തലിലാണ്. രാഷ്‌ട്രീയവും വൈകാരികവുമായ അർത്ഥങ്ങൾ ഇത്തരം പദങ്ങളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ അവ സ്വന്തം ശബ്ദത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ജാഗ്രത വേണമെന്നാണ് നിർദേശം.

അതിനാൽ, ഒരു സംഘടനയെ ‘ഭീകരസംഘടന’ എന്ന് നേരിട്ട് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം, “അമേരിക്കൻ അധികൃതർ ഭീകരസംഘടനയായി വിശേഷിപ്പിച്ച സംഘടന” എന്ന രീതിയിൽ ആരാണ് അങ്ങനെ പറഞ്ഞതെന്ന് വ്യക്തമാക്കണമെന്നാണ് സമീപനം.

ഇവിടെയാണ് പ്രധാന ചോദ്യം ഉയരുന്നത്: ചരിത്രപരമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഒരു സംഭവത്തിന്റെ സ്വഭാവം വിവരിക്കാനും മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ഇനി ഒരു ‘ഉറവിടം’ ചൂണ്ടിക്കാട്ടേണ്ടിവരുമോ?

2001 സെപ്റ്റംബർ 11ന് അൽ-ഖാഇദ നടത്തിയ ഏകോപിത ആക്രമണങ്ങളിൽ നാല് യാത്രാവിമാനങ്ങളാണ് തട്ടിയെടുത്തത്. ന്യൂയോർക്കിലെ വേൾഡ് ട്രേഡ് സെന്ററിന്റെ ഇരട്ട ഗോപുരങ്ങൾക്കും അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ ആസ്ഥാനമായ പെന്റഗണിനും നേരെ വിമാനങ്ങൾ ഇടിച്ചുകയറ്റി. നാലാമത്തെ വിമാനം പെൻസിൽവാനിയയിൽ തകർന്നുവീണു.

ഏകദേശം 3,000 പേരാണ് ആക്രമണങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടത്. ആക്രമണത്തിന് പിന്നിലെ സംഘടനയും അതിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളും അന്വേഷണങ്ങളിലൂടെ വർഷങ്ങളായി വിശദമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ (FBI) ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഔദ്യോഗിക സ്ഥാപനങ്ങൾ 9/11നെ ഭീകരാക്രമണമായാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

അങ്ങനെയിരിക്കെ, “9/11 ഭീകരാക്രമണമായിരുന്നു” എന്ന് ഒരു മാധ്യമസ്ഥാപനം പറയുന്നത് ഒരു രാഷ്‌ട്രീയ നിലപാടാണോ, അതോ ചരിത്രപരമായി സ്ഥാപിതമായ വസ്തുതയുടെ ലളിതമായ വിവരണം മാത്രമാണോ? എന്നതാണ് CBCയുടെ നയത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പ്രധാന ചർച്ച.

മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിൽ വസ്തുതയും അഭിപ്രായവും വേർതിരിക്കുന്നത് അടിസ്ഥാന തത്വമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് രാഷ്‌ട്രീയ സംഘടനകളെയും വ്യക്തികളെയും വിശേഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ ആരാണ് ഒരു പ്രത്യേക വിലയിരുത്തൽ നടത്തിയതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നത് വാർത്തയുടെ വിശ്വാസ്യത വർധിപ്പിക്കും.

എന്നാൽ എല്ലാ വിശേഷണങ്ങളെയും ഒരേ രീതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ പ്രശ്നമുണ്ടാകാം.

ഒരു ഭൂകമ്പത്തിൽ ആളുകൾ മരിച്ചുവെന്നത് വസ്തുതയാണ്. അതിനെ ‘ദുരന്തം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാൻ പോലും ആരുടെയെങ്കിലും അഭിപ്രായം ഉദ്ധരിക്കേണ്ടിവരുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാധ്യമഭാഷ മാറിയാൽ വാർത്തയുടെ സ്വാഭാവികത തന്നെ നഷ്ടപ്പെടും.

അതുപോലെ, ആക്രമണം നടന്നത്, ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ ആരായിരുന്നു, എത്ര പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയ വസ്തുതകൾക്കൊപ്പം അതിന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമാക്കുന്ന ‘ഭീകരാക്രമണം’ എന്ന പദവും മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിന്റെ വിവരണാത്മക ഭാഷയുടെ ഭാഗമാകാമെന്നാണ് വിമർശകരുടെ വാദം.

‘ഭീകരവാദി’, ‘സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി’, ‘വിമതൻ’, ‘കലാപകാരി’, ‘സായുധ പോരാളി’ തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും രാഷ്‌ട്രീയമായ അർത്ഥതലങ്ങളുണ്ടാകും. ഒരാൾക്ക് ‘ഭീകരവാദി’യായ വ്യക്തി മറ്റൊരാൾക്ക് ‘പോരാളി’യായിരിക്കാം.

അതിനാൽ ഇത്തരം പദങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്തിൽ മാധ്യമങ്ങൾ ജാഗ്രത പാലിക്കണമെന്ന വാദത്തിന് അടിസ്ഥാനമുണ്ട്.

എന്നാൽ ഈ ജാഗ്രത വസ്തുതാപരമായ സംഭവങ്ങളെ പോലും അഭിപ്രായങ്ങളുടെ തലത്തിലേക്ക് താഴ്‌ത്തരുത് എന്നതാണ് മറുവാദം.

9/11ന്റെ കാര്യത്തിൽ ആക്രമണം എങ്ങനെ നടന്നു, ആരാണ് ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ, എന്തായിരുന്നു ലക്ഷ്യം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി അന്വേഷണം നടന്നിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ആക്രമണത്തെ ‘ഭീകരാക്രമണം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് ഒരു രാഷ്‌ട്രീയ അഭിപ്രായമെന്ന നിലയിൽ മാത്രം കാണുന്നത് ശരിയാണോ എന്നതാണ് ചോദ്യം.CBC ഒരു സാധാരണ സ്വകാര്യ മാധ്യമസ്ഥാപനം മാത്രമല്ല. കാനഡയുടെ പൊതുപ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ അതിന്റെ എഡിറ്റോറിയൽ സമീപനത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

കൃത്യവും വിശ്വസനീയവുമായ വാർത്തകൾ നൽകുന്നതിനൊപ്പം രാഷ്‌ട്രീയ പക്ഷപാതങ്ങളിൽനിന്ന് അകലം പാലിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തവും പൊതുപ്രക്ഷേപണ സ്ഥാപനത്തിനുണ്ട്.

എന്നാൽ നിഷ്പക്ഷത എന്ന പേരിൽ ചരിത്രപരമായി സ്ഥാപിതമായ വസ്തുതകളെ പോലും അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് യഥാർഥ വസ്തുനിഷ്ഠതയാണോ എന്ന ചോദ്യം സ്വാഭാവികമാണ്.

9/11ന്റെ 25-ാം വാർഷികം അടുത്തെത്തുമ്പോഴാണ് CBCയുടെ ഈ എഡിറ്റോറിയൽ സമീപനം വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നത്.

2001 സെപ്റ്റംബർ 11 ലോകചരിത്രത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റിയ സംഭവമായിരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയം, ഭീകരവിരുദ്ധ നടപടികൾ, വിമാനത്താവള സുരക്ഷ, പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്‌ട്രീയം തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഇന്നും തുടരുന്നു.

അതിനാൽ 9/11നെ വാർത്തകളിൽ എങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കണം എന്നത് ഒരു വാക്കിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാത്രമല്ല. മാധ്യമങ്ങൾ ചരിത്രത്തെ എങ്ങനെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയ ചോദ്യമാണ്.

CBCയുടെ വിശദീകരണം ‘ഉറവിടം വ്യക്തമാക്കുക’ എന്ന മാധ്യമതത്വത്തെ മുൻനിർത്തുന്നതാണ്. എന്നാൽ വിമർശകരുടെ ചോദ്യം കൂടുതൽ അടിസ്ഥാനപരമാണ്:

വസ്തുതകൾ വ്യക്തമായിരിക്കുമ്പോൾ അവയെ വ്യക്തമായി പറയുന്നതാണോ യഥാർഥ വസ്തുനിഷ്ഠത, അതോ ഓരോ വിശേഷണത്തിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്തം മറ്റൊരാളുടെ വാക്കുകളിലേക്ക് മാറ്റുന്നതാണോ നിഷ്പക്ഷത?

9/11ന്റെ 25-ാം വാർഷികത്തിൽ ലോകം ആ ദുരന്തത്തെ ഓർക്കുമ്പോൾ, CBCയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ വിവാദം മാധ്യമപ്രവർത്തനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുതന്നെ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിതുറക്കുകയാണ്.