ന്യൂദൽഹി: ഗുജറാത്തിലെ ഗോധ്രയിൽ 2002 ൽ നടന്ന ട്രെയിൻ തീവെപ്പ് കേസ് അന്വേഷിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥർ, പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് അടുത്തുള്ള ഒരു ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലേക്ക് വന്ന നിരവധി ഫോൺ കോളുകൾ കണ്ടെത്തിയെന്നും, സംഭവത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഹിസ്ബുൾ മുജാഹിദീൻ അംഗങ്ങൾ അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നതായി സൂചിപ്പിക്കുന്ന രേഖകൾ ലഭിച്ചെന്നും മുൻ സിബിഐ സ്‌പെഷ്യൽ ഡയറക്ടർ രാകേഷ് അസ്താന അവകാശപ്പെട്ടു.

സംഭവം അന്വേഷിച്ച ഗുജറാത്ത് പോലീസിന്റെ പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘത്തിന് (എസ്‌ഐടി)) നേതൃത്വം നൽകിയ അസ്താന, വാർത്താ ഏജൻസിയായ എഎൻഐ ക്ക് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ ഇക്കാര്യം വെളിപ്പെടുത്തി. സോണിയാ ഗാന്ധി തന്റെ പുതിയ ഓർമ്മക്കുറിപ്പായ ‘ബിലോങ്ങിംഗ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ്’ ൽ, ഈ തീവെപ്പ് സംഭവത്തെ ‘തർക്കവിഷയമായത്’എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചതിനെയും അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്തു. അന്നത്തെ റെയിൽവേ മന്ത്രിയായിരുന്ന ലല്ലു പ്രസാദ് യാദവ്, ട്രെയിൻ തീവെപ്പ് സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റൊരു അന്വേഷണം നടത്തി തന്നെ കുടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു.

അസ്താനയുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ

ഗോധ്രയിലെ ‘അമാൻ ഗസ്റ്റ് ഹൗസ്’ ഉടമയായ അബ്ദുൾ റസാഖ് ‘കുർകുറി’നെ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും, ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലെ രജിസ്റ്ററുകളും ടെലിഫോൺ രേഖകളും പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്തതായി അസ്താന പറഞ്ഞു.

‘ഞങ്ങളുടെ അന്വേഷണത്തിനിടെ, അമാൻ ഗസ്റ്റ് ഹൗസ് ഉടമയായ അബ്ദുൾ റസാഖ് ‘കുർകുറി’നെ ഞങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്തു. ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലെ രജിസ്റ്ററുകളും ടെലിഫോൺ രേഖകളും ഞങ്ങൾ വിശദമായി പരിശോധിച്ചു. പാകിസ്ഥാനിൽ നിന്ന് ഈ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലേക്ക് നിരവധി കോളുകൾ വന്നിരുന്നു,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

2002 ഫെബ്രുവരി 27-ലെ സംഭവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, ഹിസ്ബുൾ മുജാഹിദീൻ അംഗങ്ങളെന്ന് സംശയിക്കപ്പെടുന്നവർ ഈ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ താമസിച്ചിരുന്നതായും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.

‘കൂടാതെ, സംഭവത്തിന് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഹിസ്ബുൾ മുജാഹിദീൻ എന്ന ഭീകര സംഘടനയിലെ അംഗങ്ങൾ അവിടെ വരികയും താമസിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവരുടെ പേരുകളും അവിടെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു,’ അസ്താന പറഞ്ഞു.

റിസർച്ച് ആൻഡ് അനാലിസിസ് വിംഗ് (റോ), ഇന്റലിജൻസ് ബ്യൂറോ (എബി) എന്നിവയിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി കൂടിയാലോചനകൾ നടത്തിയാണ് അന്വേഷണം മുന്നോട്ട് പോയതെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.

‘ആ സമയത്ത് ഗോധ്രയിൽ വെച്ച് ഞങ്ങൾ റോ, ഇന്റലിജൻസ് ബ്യൂറോ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നിലെ വലിയ ഗൂഢാലോചന പൂർണ്ണമായി അനാവരണം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്ക് സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും, രാജ്യത്തെ അസ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള വലിയൊരു ഗൂഢാലോചനയായിരുന്നു അതെന്ന് വ്യക്തമാണ്,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഗസ്റ്റ് ഹൗസിലെ കൂടിക്കാഴ്ചയും പെട്രോൾ ശേഖരണവും

അന്വേഷണത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കവെ, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയാണ് അമാൻ ഗസ്റ്റ് ഹൗസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെന്നും, സംഭവത്തിന് തലേദിവസം രാത്രി അവിടെ ഒരു കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നിരുന്നുവെന്നും അസ്താന പറഞ്ഞു. അദ്ദേഹം പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അടുത്തുള്ള ഒരു പെട്രോൾ പമ്പിൽ നിന്ന് പെട്രോൾ വാങ്ങി ക്യാനുകളിൽ നിറച്ചുകൊണ്ടുപോകാൻ ആ യോഗത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തിരുന്നു.

‘അവിടെ വെച്ചാണ് പെട്രോൾ കൊണ്ടുവരാൻ തീരുമാനിച്ചത്. അടുത്തായി ഒരു പെട്രോൾ പമ്പുണ്ട്. അവിടെ നിന്ന് ക്യാനുകളിലേക്ക് പെട്രോൾ നിറച്ചു. അവിടെ നിന്ന് വിതരണം ചെയ്ത പെട്രോളിന്റെ രേഖകൾ ഞങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു. ഇത് കാറുകളിലല്ല, മറിച്ച് ക്യാനുകളിലാണ് നിറച്ചുകൊണ്ടുപോയത്,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ട്രെയിൻ കത്തിച്ച സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രിമിനൽ നടപടികളിൽ, ‘അമാൻ ഗസ്റ്റ് ഹൗസിൽ’ വെച്ച് ഗൂഢാലോചന നടത്തിയെന്നും അവിടെ വെച്ച് പെട്രോൾ വാങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചുവെന്നുമുള്ള പ്രോസിക്യൂഷന്റെ വാദങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

സോണിയയുടെ ആത്മകഥയെ അസ്താന ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു

ട്രെയിൻ തീപ്പിടിത്തത്തിന്റെ കാരണം തർക്കവിഷയമാണെന്ന് സോണിയ ഗാന്ധി തന്റെ ആത്മകഥയിൽ എഴുതിയതിനെ അസ്താന തള്ളി.

2002-ലെ ഗുജറാത്ത് ആക്രമണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വിവരണത്തിൽ, ‘തീപ്പിടിത്തത്തിന്റെ കാരണം ഇപ്പോഴും തർക്കവിഷയമായി തുടരുന്നു, എന്നാൽ അതിനുപിന്നാലെയുണ്ടായ അശാന്തി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു’ എന്ന് ഗാന്ധി എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.

ഈ പരാമർശത്തോട് പ്രതികരിച്ച അസ്താന, അന്വേഷണത്തിലൂടെയും ഫോറൻസിക് പരിശോധനകളിലൂടെയും തീപ്പിടിത്തം മനപ്പൂർവം ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.

‘അത് തികച്ചും തെറ്റാണ്; അന്വേഷണം ആധികാരികമാണ്. കോടതിയിൽ അത് തെളിയിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. ഇപ്പോഴും ആരെങ്കിലും ഇതിനെക്കുറിച്ച് സംശയം ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അതിന് പിന്നിൽ രാഷ്‌ട്രീയ കാരണങ്ങളാകാം; മറ്റൊരു വിശദീകരണവും ഇതിനില്ല,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഈ രാഷ്‌ട്രീയ കാരണങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക ‘വോട്ട് ബാങ്ക്’ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, ഇരകളുടെ മതം പരിഗണിക്കാതെ, മരണങ്ങളെ ഒരു ക്രിമിനൽ കേസായിട്ടാണ് അന്വേഷണ സംഘം കൈകാര്യം ചെയ്തതെന്ന് അസ്താന മറുപടി നൽകി.

‘ഗോധ്രയിൽ മരിച്ചവരെല്ലാം ഹിന്ദുക്കളായിരുന്നു. എന്നാൽ മരിച്ചത് ആരായാലും-അതൊരു ഹിന്ദുവായാലും, മുസ്ലിമായാലും, ക്രിസ്ത്യാനിയായാലും, സിഖുകാരനായാലും-മരണം മരണമാണ്, കൊലപാതകം കൊലപാതകം തന്നെയാണ്. അതിനാൽ ഞങ്ങൾ ഇതിനെ ഒരു ക്രിമിനൽ കുറ്റകൃത്യമായാണ് അന്വേഷിച്ചത്. എന്നാൽ നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഈ വിഷയം വളച്ചൊടിക്കപ്പെടുകയും, നരേന്ദ്ര മോദിക്ക് ഗുണമുണ്ടാക്കുന്ന രീതിയിൽ കേസ് അന്വേഷിക്കാൻ ശ്രമം നടന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കുകയും ചെയ്തു.’

ലല്ലു പ്രസാദിനെതിരെ

മറ്റൊരു ആരോപണത്തിൽ, 2004-ൽ സർക്കാർ മാറിയതിന് ശേഷം ഗോധ്ര സംഭവം പരിശോധിക്കാൻ രൂപീകരിച്ച ‘ജസ്റ്റിസ് യു.സി. ബാനർജി കമ്മിറ്റി’യിലൂടെ, അന്നത്തെ റെയിൽവേ മന്ത്രിയായിരുന്ന ലല്ലു പ്രസാദ് യാദവ്, തന്നെ കുടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന് അസ്താന വെളിപ്പെടുത്തി. ഈ വിഷയം, ദൽഹിയിലെ മാധ്യമരംഗത്ത് ഉന്നത പദവിയിലുണ്ടായിരുന്ന, ഹോസ്റ്റലിൽ ഒപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന ഒരാൾ തന്നെ വിളിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയതായി അസ്താന പറഞ്ഞു.

‘അക്കാലത്ത്, മുമ്പ് ഹോസ്റ്റലിൽ എന്റെ കൂടെ താമസിച്ചിരുന്ന ഒരാളുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ദൽഹിയിലെ മാധ്യമരംഗത്ത് വളരെ ഉയർന്ന പദവിയിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം എവിടെയെങ്കിലും വെച്ച് ലല്ലുജിയുമായി സംസാരിച്ചിട്ടുണ്ടാകണം. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം എന്നെ വിളിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. സൂക്ഷിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം എന്നോട് പറഞ്ഞു. കാരണം, ഈ കമ്മീഷന്റെ പേര് പറഞ്ഞ് അവർ നിങ്ങളെ ഇതിലേക്ക് വലിച്ചിഴക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഈ സമിതി രൂപീകരിക്കാനുള്ള ലല്ലു പ്രസാദിന്റെ തീരുമാനത്തിന് പിന്നിൽ വ്യക്തിപരമായോ രാഷ്‌ട്രീയപരമായോ എന്തെങ്കിലും ലക്ഷ്യമുണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, കൂടുതൽ വിശദീകരിക്കാൻ അസ്താന തയ്യാറായില്ല.

‘ഇതിനെക്കുറിച്ച് പ്രതികരിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ ചില കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. അത്തരം അനുമാനങ്ങളോ നിഗമനങ്ങളോ ഒഴിവാക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ. എങ്കിലും, അതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പറയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

വിവിധ അന്വേഷണ ഏജൻസികളും കോടതികളും എത്തിച്ചേർന്ന നിഗമനങ്ങൾ
ജസ്റ്റിസ് യു.സി.
ബാനർജി കമ്മിറ്റി തീപ്പിടിത്തത്തെ ഒരു അപകടമായി വിശേഷിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഗോധ്ര ട്രെയിൻ തീവെപ്പിനെയും തുടർന്നുണ്ടായ ഗുജറാത്ത് ആക്രമണങ്ങളെയും കുറിച്ച് അന്വേഷിച്ച നാനാവതി കമ്മീഷൻ, ഇതൊരു ആസൂത്രിത ഗൂഢാലോചനയുടെ ഭാഗമാണെന്ന് കണ്ടെത്തി.

തുടർന്ന്, ബാനർജി കമ്മിറ്റിയുടെ രൂപീകരണം നിയമവിരുദ്ധമാണെന്ന് ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി വിധിച്ചു. ഈ വിധിക്കെതിരെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നൽകിയിരുന്ന ഹർജി പിന്നീട് പിൻവലിച്ചു.

ഫോറൻസിക് തെളിവുകളും, പോലീസ്, പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘം (എസ്‌ഐടി)) എന്നിവയുടെ അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടുകളും പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് നാനാവതി കമ്മീഷൻ ഇത്തരമൊരു നിഗമനത്തിലെത്തിയതെന്ന് അസ്താന പറഞ്ഞു.

‘കമ്മീഷൻ വീണ്ടും അതേ നിഗമനത്തിൽ തന്നെയാണ് എത്തിയത്. ഇതൊരു ആസൂത്രിത ഗൂഢാലോചനയുടെ ഭാഗമാണ്, അതിന്റെ ഫലമാണ്. മനപ്പൂർവം തീ വെച്ചതാണ്,’ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

ഗോധ്ര കേസിന്റെ നിലവിലെ അവസ്ഥ

2002 ഫെബ്രുവരി 27-ന് ഗോധ്രയിൽ വെച്ച് സബർമതി എക്‌സ്പ്രസ് ട്രെയിനിന്റെ എസ്-6 കോച്ചിലുണ്ടായ തീപ്പിടിത്തത്തിൽ, അയോധ്യയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുകയായിരുന്ന ‘കർസേവകർ’ ഉൾപ്പെടെ 59 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഈ സംഭവത്തെത്തുടർന്ന് ഗുജറാത്തിലുടനീളം വ്യാപകമായ അക്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായി.

2011-ൽ, ട്രെയിൻ തീവെപ്പ് കേസിൽ ഒരു പ്രത്യേക കോടതി 31 പേരെ കുറ്റക്കാരായി കണ്ടെത്തി. ഇതിൽ 11 പേർക്ക് വധശിക്ഷയും 20 പേർക്ക് ജീവപര്യന്തം തടവുശിക്ഷയും വിധിച്ചു.

2017 ഒക്ടോബറിൽ, ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി 11 പേർക്ക് വിധിച്ചിരുന്ന വധശിക്ഷ ജീവപര്യന്തം തടവായി കുറയ്‌ക്കുകയും, മറ്റ് 20 പേർക്ക് ലഭിച്ച ജീവപര്യന്തം ശിക്ഷ ശരിവെക്കുകയും ചെയ്തു.

ഈ ശിക്ഷാവിധികളെയും കുറ്റക്കാരെന്നു കണ്ടെത്തിയതിനെയും ചോദ്യം ചെയ്തുകൊണ്ട് സുപ്രീം കോടതിയിൽ അപ്പീലുകൾ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 2025 മെയ് മാസത്തിൽ സുപ്രീം കോടതി ഈ അപ്പീലുകളിൽ വാദം കേൾക്കാൻ ആരംഭിച്ചു.