1945 ഓഗസ്റ്റ് 6-ന് പ്രാദേശിക സമയം രാവിലെ 8:15-ന് ജപ്പാനിലെ ഹിരോഷിമ നഗരത്തിനു മുകളിൽ ‘എനോള ഗേ’ എന്ന വിമാനത്തിൽ നിന്ന് ‘ലിറ്റിൽ ബോയ്’ എന്ന യുറേനിയം ബോംബ് പതിച്ച നിമിഷം, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആധുനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കറുത്ത അധ്യായമായി മാറുകയാണുണ്ടായത്. ഒരു സൂര്യൻ ഭൂമിയിൽ വീണതുപോലെ ഉയർന്നുവന്ന അണുവികിരണ ജ്വാല, സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ നഗരത്തെയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യജീവനുകളെയും ചാരമാക്കി മാറ്റി. സ്ഫോടന നിമിഷത്തിൽ ഉയർന്ന 4,000 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിലധികം വരുന്ന താപനില മനുഷ്യശരീരങ്ങളെ തൽക്ഷണം ആവിയാക്കി കളയുകയും, സ്ഫോടന ആഘാതത്തിലും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ തീപിടുത്തത്തിലുമായി 1945 അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം 1,400,000-ത്തോളം നിരപരാധികളുടെ ജീവൻ അപഹരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വസ്ത്രവും തൊലിയും ഉരുകിയൊലിച്ച് ദാഹജലത്തിനായി അലമുറയിട്ട മനുഷ്യരുടെ നിലവിളികൾ ഉയരുകയും, കുടുംബബന്ധങ്ങളും മാനുഷിക മൂല്യങ്ങളും അറ്റുപോകുകയും ചെയ്ത അതിദാരുണമായ കാഴ്ചയ്‌ക്കാണ് ആ നഗരം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. ജീവനോടെ ശേഷിച്ച അണുബോംബ് അതിജീവിതരായ ‘ഹിബാകുഷകൾ’ നേരിട്ടത് ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ മനുഷ്യത്വപരമായ തകർച്ചയായിരുന്നു.

പരമ്പരാഗത ആയുധങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ അണുവിസ്ഫോടനം പുറന്തള്ളിയ അയോണൈസിംഗ് വികിരണം (ഗാമ കിരണങ്ങളും ന്യൂട്രോൺ വികിരണങ്ങളും) മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ഡി.എൻ.എ ഘടനയെ തന്മാത്രാ തലത്തിൽ തന്നെ തകർത്തു കളഞ്ഞു. ദുരന്തത്തെ അതിജീവിച്ചവരിൽ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ രക്തസ്രാവം, ആന്തരാവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം നിലയ്‌ക്കൽ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്ന ‘അക്യൂട്ട് റേഡിയേഷൻ സിൻഡ്രോം’ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും, തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ലുക്കീമിയ, തൈറോയ്ഡ് ക്യാൻസർ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളുടെ നിരക്ക് ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗർഭസ്ഥ ശിശുക്കളിൽ അണുവികിരണം ഏൽപ്പിച്ച ആഘാതം കാരണം തലച്ചോറിന്റെ വളർച്ച തടസ്സപ്പെട്ട ‘മൈക്രോസെഫാലി’ ബാധിച്ച കുഞ്ഞുങ്ങളും ജന്മനാ വൈകല്യമുള്ള തലമുറകളും പിറവിയെടുത്തു. പരമ്പരാഗതമായി കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ജനിതക വൈകല്യങ്ങൾ ഭയന്ന് ഈ മനുഷ്യരും അവരുടെ പിൻതലമുറക്കാരും പതിറ്റാണ്ടുകളോളം മാനസികമായും സാമൂഹികമായും പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെടുകയും, വിവാഹബന്ധങ്ങളിലും തൊഴിൽ മേഖലകളിലും വേർതിരിവുകൾ നേരിടുകയും ചെയ്തു.

സാമ്പത്തികമായി നോക്കുമ്പോൾ, സ്ഫോടനത്തോടെ ഹിരോഷിമയുടെ വ്യാവസായിക, വാണിജ്യ, ഗതാഗത മേഖലകൾ പൂർണ്ണമായി തകരുകയും നഗരത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തിലധികം വരുന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് തറമറ്റമാകുകയും ചെയ്തു. നിർജ്ജീവമായ ഈ മണ്ണിൽ വർഷങ്ങളോളം സസ്യങ്ങളോ ജീവന്റെ അടയാളങ്ങളോ ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പ്രവചിച്ചെങ്കിലും, അവിശ്വസനീയമായ ആത്മവീര്യത്തോടെ ജപ്പാൻ ജനത ഈ ദുരന്തത്തെ അതിജീവിച്ചു.

1949-ൽ നടപ്പിലാക്കിയ ‘ഹിരോഷിമ പീസ് മെമ്മോറിയൽ സിറ്റി കൺസ്ട്രക്ഷൻ ലോ’ എന്ന നിയമത്തിലൂടെ നഗരത്തെ ഒരു അന്താരാഷ്‌ട്ര സമാധാന നഗരമായി പുനർജനിക്കാൻ ജപ്പാൻ ഭരണകൂടത്തിന് സാധിച്ചു. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക പുനരുജ്ജീവന മാതൃകകളിലൊന്നായി പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് ഇന്നത്തെ ഹിരോഷിമ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.
നയതന്ത്രതലത്തിലും ഭൗമരാഷ്‌ട്രീയത്തിലും ഹിരോഷിമയുടെ ദുരന്തം ഉണ്ടാക്കിയ ചലനങ്ങൾ വളരെ വലുതായിരുന്നു; രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ഇത് വിരാമമിട്ടെങ്കിലും, ലോകത്തെ ‘ശീതയുദ്ധം’ അഥവാ അണവായുധ മത്സരത്തിന്റെ ഭീതിജനകമായ പുതിയൊരു യുഗത്തിലേക്ക് ഇത് തള്ളിവിട്ടു. അണുബോംബ് വിതച്ച നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ തിരിച്ചറിവാണ് പിന്നീട് ‘ന്യൂക്ലിയർ നോൺ-പ്രൊലിഫറേഷൻ ട്രീറ്റി’ (NPT), ‘കോംപ്രിഹെൻസീവ് ന്യൂക്ലിയർ-ടെസ്റ്റ്-ബാൻ ട്രീറ്റി’ (CTBT) തുടങ്ങിയ അന്താരാഷ്‌ട്ര കരാറുകളിലേക്ക് ലോകരാഷ്‌ട്രങ്ങളെ നയിച്ചതും അണവായുധങ്ങൾ പരസ്പര നശീകരണ ഭീതി നിലനിർത്താനുള്ള ഒരു ഉപാധിയായി കരുതപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതും. ഇന്നിപ്പോൾ ആഗോള രാഷ്‌ട്രീയത്തിൽ വീണ്ടും യുദ്ധമേഘങ്ങളും അണവായുധ ഭീഷണികളും ഉയർന്നുവരുന്ന വർത്തമാനകാലത്ത്, ഹിരോഷിമ സമാധാന സ്മാരകത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന “ഈ തെറ്റ് ഞങ്ങൾ ഇനിയൊരിക്കലും ആവർത്തിക്കുകയില്ല” എന്ന വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, സാങ്കേതിക അഹങ്കാരത്തിനപ്പുറം സമാധാനവും സ്നേഹവും മാത്രമാണ് ഭൂമിയുടെ അതിജീവനത്തിനുള്ള ഏക വഴിയെന്ന് ലോകത്തോട് വിളംബരം ചെയ്യുന്ന നയതന്ത്ര സന്ദേശമായി ഹിരോഷിമ നിലകൊള്ളുന്നു.

ഹിരോഷിമയുടെ ചരിത്രം കേവലം ഒരു ദുരന്തത്തിന്റെ വിലാപകാവ്യമല്ല; മറിച്ച്, പതനങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിലേക്ക് സ്വയം തുഴഞ്ഞുകയറിയ മനുഷ്യശക്തിയുടെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും വീരഗാഥയാണ്. അണുവിപത്തിന്റെ ആഴക്കടലിൽ മുങ്ങിത്താഴുമ്പോഴും വിധിക്കു മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കാതെ, പ്രത്യാശയുടെ പുതുപുലരിയിലേക്ക് ജപ്പാൻ നടത്തിയ ആ അവിശ്വസനീയമായ പ്രയാണം ലോകത്തിലെ ഓരോ വ്യക്തിക്കും രാഷ്‌ട്രത്തിനും പകർന്നുനൽകുന്നത് സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രചോദനമാണ്. പ്രതിസന്ധികൾ എത്രത്തോളം ഭയാനകമായാലും ആത്മവിശ്വാസവും സഹനശക്തിയും ഐക്യവും കൈമുതലാക്കിയാൽ ഏത് ചാരക്കൂനയിൽ നിന്നും അതിശക്തമായി ഉയർത്തെഴുന്നേൽക്കാം എന്നതിന് കാലം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ മാതൃകയാണിത്. ഈ ആഗോള ദിനം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത് ആയുധങ്ങളുടെ ആധിപത്യമല്ല, മറിച്ച് മാനവികതയുടെയും നിർമ്മാണാത്മകമായ ആത്മവീര്യത്തിന്റെയും തിളക്കമാണ് ശാശ്വതമെന്നാണ്. നശീകരണത്തിന്റെ പാതവെടിഞ്ഞ്, സ്നേഹത്തിന്റെയും സമാധാനത്തിന്റെയും പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെയും പുതുവഴികൾ വെട്ടിത്തുറക്കാൻ ഹിരോഷിമയുടെ ഓർമ്മകൾ എന്നെന്നും നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും.

✍️ ജി എം മഹേഷ്