സൂരപദ്മനെയും താരകാസുരനെയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അസുരശക്തികളെ സംഹരിച്ച് ദേവലോകത്ത് ധർമ്മവും ശാന്തിയും പുനഃസ്ഥാപിച്ച ദേവസേനാപതിയാണ് സ്കന്ദൻ. ദേവന്മാരുടെ പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കും ലോകക്ഷേമത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിനും അനുസൃതമായി ശിവശക്തിയിൽനിന്ന് ആവിർഭവിച്ച ദിവ്യശക്തിയായാണ് പുരാണങ്ങൾ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ അവതാരത്തെ കാണുന്നത്.
തമിഴ് കൗമാരപാരമ്പര്യത്തിലെ സ്കന്ദപുരാണം സൂരപദ്മവധത്തെ ആറുദിവസം നീണ്ടുനിന്ന മഹായുദ്ധമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ആറാം ദിവസത്തെ സൂരസംഹാരമാണ് സ്കന്ദഷഷ്ഠി ആയി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു കാര്യം സൂരപദ്മനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയശേഷം അവന്റെ രൂപത്തിന്റെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങൾ മയിലായും കോഴിയായും മാറി മുരുകന്റെ വാഹനവും കൊടിയടയാളവുമായി സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ്. ഈ ഐതിഹ്യത്തെ കേവലം ഒരു അസുരവധകഥയായി മാത്രം വായിക്കേണ്ടതില്ല. ശത്രുവിന്റെ ശക്തിയെ പൂർണമായി നശിപ്പിക്കുക എന്നതിലുപരി, അതിലെ അധാർമികതയെ പരിവർത്തനം ചെയ്ത് ദൈവികമായ ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിലേയ്‌ക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന ഒരു മഹത്തായ ആത്മീയ പ്രതീകവും അതിലുണ്ട്. അഹങ്കാരത്തെ ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതിലുപരി അഹങ്കാരത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് വിനയവും സമർപ്പണവും സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് ഈ സന്ദേശത്തിന്റെ ആന്തരികത. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്കന്ദഷഷ്ഠിയിലെ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തെ കേവലം ഭക്ഷണനിയന്ത്രണത്തിലോ ബാഹ്യമായ ആചാരങ്ങളിലോ മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നത് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ആത്മീയലക്ഷ്യത്തെ അപൂർണമാക്കും. ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, മനഃശുദ്ധി, അഹങ്കാരക്ഷയം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ജ്ഞാനാന്വേഷണം എന്നിവയിലൂടെ സാധകൻ സ്വയം നടത്തുന്ന ആന്തരികമായ ഒരു യുദ്ധം കൂടിയാണ് സ്കന്ദഷഷ്ഠി.
പ്രണവമായ ‘ഓം’ എന്ന ഏകാക്ഷരത്തിന്റെ പൊരുളിനെക്കുറിച്ച് ശിവന് ഉപദേശം നൽകുന്ന മുരുകന്റെ കഥ സ്വാമിമലൈ പാരമ്പര്യത്തിൽ ഏറെ പ്രസിദ്ധമാണ് . പിതാവായ പരമശിവൻ ശിഷ്യനായി നിലകൊള്ളുകയും പുത്രനായ സുബ്രഹ്മണ്യൻ ഗുരുവായി ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ പുരാണസങ്കൽപ്പം കേവലം ഒരു അത്ഭുതകഥയല്ല. ജ്ഞാനത്തിന് പ്രായമോ സ്ഥാനമോ ബന്ധമോ അധികാരമോ തടസ്സമല്ലെന്ന ഭാരതീയ ഗുരുതത്ത്വത്തിന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ആവിഷ്കാരമാണത്.
പ്രണവം സകലമന്ത്രങ്ങളുടെയും ആദിനാദമായി വേദാന്തവും മന്ത്രശാസ്ത്രവും കാണുന്നു. മാണ്ഡൂക്യോപനിഷത്ത് ‘ഓം’ എന്ന അക്ഷരത്തെ ജാഗ്രത്, സ്വപ്ന, സുഷുപ്തി എന്നീ അവസ്ഥകളോടും അവയ്‌ക്കതീതമായ തുരീയചൈതന്യത്തോടും ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇവിടെ മുരുകൻ ഗുരുവാണ്. അറിവ് നൽകുന്ന ഗുരു മാത്രമല്ല, അറിവിന്റെ പരമമായ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് ശിഷ്യനെ നയിക്കുന്ന ഗുരു. ഇതുതന്നെയാണ് മുരുകോപാസനയെ ഒരു സാധാരണ അഭീഷ്ടസിദ്ധി ഉപാസനയിൽനിന്ന് ആത്മജ്ഞാനാന്വേഷണത്തിന്റെ തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നത്. മുരുകൻ സ്വാമിനാഥനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുരാണസങ്കൽപ്പം ഗുരുതത്ത്വത്തിന്റെ മഹത്വം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.
തന്ത്രസാധനയിൽ ഗുരുവിന്റെ സ്ഥാനത്തിന് അതീവ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ചും മന്ത്രദീക്ഷ, ന്യാസം, യന്ത്രോപാസന, മന്ത്രപുരശ്ചരണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഗുരുപരമ്പരയുടെ നിർദ്ദേശമാണ് ആധികാരികമായ മാർഗദർശനം. ഗുരു കേവലം മന്ത്രം നൽകുന്ന വ്യക്തിയല്ല. ശിഷ്യന്റെ അജ്ഞാനത്തെ തിരിച്ചറിയുകയും അവന്റെ ആത്മീയമായ പരിമിതികളെ അതിജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനപ്രകാശമാണ് ഗുരു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുരുകോപാസനയിൽ ഗുരുഭക്തിക്കും സമർപ്പണത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. സാധന എന്നത് ചില മന്ത്രങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നതോ പൂജാകർമങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നതോ മാത്രമല്ല. സ്വന്തം മനസ്സിനെ തിരിച്ചറിയുകയും അതിന്റെ പരിമിതികളെ അതിജീവിക്കുകയും ചൈതന്യത്തിന്റെ ഉന്നതമായ തലങ്ങളിലേക്ക് വളരുകയും ചെയ്യുന്ന നിരന്തരമായ ആത്മീയപ്രയത്നമാണ്. ഈ യാത്രയിൽ സാധകന് ഏറ്റവും ആവശ്യമായിട്ടുള്ളത് ജ്ഞാനം, ഏകാഗ്രത, ധൈര്യം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ഗുരുഭക്തി, സമർപ്പണബോധം എന്നിവയാണ്. സുബ്രഹ്മണ്യൻ ഈ ഗുണങ്ങളുടെ സമന്വയമായ ദേവതാസങ്കൽപ്പമാണ്. മുരുകനെ ദേവസേനാപതിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന പുരാണപശ്ചാത്തലം സാധകന്റെ ആന്തരികമായ പോരാട്ടത്തിന് വലിയൊരു പ്രതീകമാണ്. പുറംലോകത്തിലെ ശത്രുക്കളെ തിരിച്ചറിയുകയും അതിജീവിക്കുകയും
ചെയ്യുന്നത്. കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, മദം, മാത്സര്യം എന്നിവയെന്ന ആറു ആന്തരികദൗർബല്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ആത്മീയമായ ഓർമപ്പെടുത്തലായും ഷണ്മുഖസങ്കൽപ്പത്തെ സമീപിക്കാം. ഇത് ഒരു സാധനാപരമായ പ്രതീകവ്യാഖ്യാനമാണ്.
മുരുകന്റെ കയ്യിലെ വേൽ അജ്ഞാനത്തെ ഭേദിക്കുന്ന ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. മനസ്സിലെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളെ നീക്കി വിവേകത്തിന്റെ പ്രകാശം സ്ഥാപിക്കുന്ന ആത്മീയശക്തിയുടെ പ്രതീകമായി അതിനെ കാണാം. ഒരു സാധകൻ തന്റെ സാധനയിൽ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധി പലപ്പോഴും ബാഹ്യമായ തടസ്സങ്ങളല്ല; സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ അസ്ഥിരതയും അഹങ്കാരവും പ്രതീക്ഷകളും ആസക്തികളുമാണ്. ഈ പരിമിതികളെ അതിജീവിക്കാൻ മുരുകോപാസന നൽകുന്ന പ്രചോദനമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹത്വം.
എന്നാൽ സുബ്രഹ്മണ്യോപാസന എല്ലാ സാധകർക്കും നിർബന്ധമായും അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട ഒരു പൊതുവിധിയാണെന്ന് പറയാനാവില്ല. ഓരോ സാധകന്റെയും ഉപാസനാക്രമം അയാളുടെ ഗുരുപരമ്പര, മന്ത്രദീക്ഷ, ആചാരപദ്ധതി, ആത്മീയമായ ലക്ഷ്യം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
അതിനാൽ മുരുകോപാസനയുടെ ആവശ്യകതയെ നിർബന്ധമായ ഒരു ആചാരമായി കാണുന്നതിനു പകരം സാധകന്റെ ജ്ഞാനാന്വേഷണത്തിന് സഹായകമായ മഹത്തായ ഒരു ഉപാസനാമാർഗമായി മനസ്സിലാക്കുകയാണ് ഉചിതം.
മുരുകോപാസനയിലെ അതിപ്രധാനമായ മന്ത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്, ഓം ശരവണഭവ
‘ശരവണഭവ’ എന്ന നാമം ശരവണപൊയ്‌കയിൽനിന്നുള്ള ദിവ്യാവിർഭാവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരാണസങ്കൽപ്പത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കൗമാരഭക്തിപാരമ്പര്യത്തിൽ ഈ മന്ത്രത്തിന് അത്യന്തം പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ഇതിനെ ഷഡക്ഷരമന്ത്രമായി ആരാധിക്കുന്ന സമ്പ്രദായങ്ങളുണ്ട്. ശരവണഭവ എന്ന ആറക്ഷരഘടനയ്‌ക്ക് ഷണ്മുഖസങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധം കൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മന്ത്രത്തിലെ ഓരോ അക്ഷരവും ദേവതയുടെ പ്രത്യേക ശക്തിഭാവത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. മന്ത്രശാസ്ത്രത്തിൽ മന്ത്രം കേവലം ശബ്ദങ്ങളുടെ കൂട്ടമല്ല. മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ, അവയുടെ ഉച്ചാരണം, ഛന്ദസ്സ്, ദേവത, ഋഷി, ബീജം, ശക്തി, കീലം, വിനിയോഗം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ മന്ത്രത്തിന്റെ സമഗ്രമായ സ്വരൂപം നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു.
അതിനാൽ ശരവണഭവമന്ത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മന്ത്രരഹസ്യം അറിയാൻ അതിന്റെ പാരമ്പര്യപരമായ മന്ത്രദീക്ഷയും ഉപാസനാക്രമവും പ്രധാനമാണ്.
ഭക്തിപൂർവം നാമജപം നടത്തുന്ന ഒരാൾക്ക് ഈ മന്ത്രം ആത്മവിശ്വാസവും മനഃശാന്തിയും ഭക്തിഭാവവും വളർത്തുന്ന ആരാധനാമാർഗമാണ്. എന്നാൽ മന്ത്രദീക്ഷയോടെ നടത്തുന്ന താന്ത്രികജപത്തിന് അതിന്റേതായ നിയമങ്ങളും ന്യാസങ്ങളും ഗുരുനിർദ്ദേശങ്ങളും ഉണ്ടായിരിക്കും.ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം വിരുദ്ധമല്ല; അവ ഉപാസനയുടെ വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളാണ്.
സ്കന്ദഷഷ്ഠി കേവലം ഒരു വ്രതദിനമോ പുരാണത്തിലെ വിജയത്തിന്റെ അനുസ്മരണമോ മാത്രമല്ല; ഭക്തിയുടെ വിശുദ്ധിയും ജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹത്വവും സമർപ്പണത്തിന്റെ പവിത്രതയും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ചറിയാനുള്ള പുണ്യസന്ദർഭമാണ്. ഭക്തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കാരുണ്യമായും സാധകന്റെ അന്തരംഗത്തിൽ ജ്ഞാനപ്രകാശമായും ഗുരുവിന്റെ സങ്കൽപ്പത്തിൽ പരമതത്ത്വമായും മുരുകൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. ആറുമുഖങ്ങളാൽ സർവദിശകളിലേക്കും കാരുണ്യം ചൊരിയുന്ന ഷണ്മുഖനിൽ നാം ദർശിക്കുന്നത് ദിവ്യമായ ഒരു രൂപം മാത്രമല്ല, സർവജ്ഞാനത്തിന്റെയും അനന്തമായ ചൈതന്യത്തിന്റെയും മഹത്തായ പ്രകാശമാണ്. അവിടുത്തെ കൈകളിലെ വേൽ നമ്മുടെ അജ്ഞാനത്തെ അകറ്റുന്ന ജ്ഞാനായുധമാകട്ടെ. അവിടുത്തെ മയിൽവാഹനം മനസ്സിലെ അഹങ്കാരത്തെയും അസ്ഥിരതയെയും അതിജീവിക്കാനുള്ള ആത്മബലത്തിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തലാകട്ടെ. സ്വാമിനാഥനായി പ്രണവത്തിന്റെ പൊരുൾ ഉപദേശിച്ച ആ ദിവ്യഗുരു നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലും ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചം പകരട്ടെ. ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ മുരുകസന്നിധിയിൽ നാം സമർപ്പിക്കേണ്ടത് പൂക്കളും പഴങ്ങളും മാത്രമല്ല; നമ്മുടെ അഹങ്കാരവും ആഗ്രഹങ്ങളും ദുഃഖങ്ങളും ആശങ്കകളും കൂടിയാണ്. മനസ്സ് നിർമലമാകാനും ചിന്തകൾ ശുദ്ധമാകാനും വാക്കുകൾ സത്യത്തിന്റെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കാനും പ്രവൃത്തികൾ ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രകാശം പരത്താനും ആ ദിവ്യകാരുണ്യം നമ്മെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളിൽ തളരാതെ നിൽക്കാനുള്ള ധൈര്യവും, അറിവിന്റെ വഴിയിൽ മുന്നേറാനുള്ള വിവേകവും, ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിതമാകാനുള്ള വിനയവും, സർവജീവികളോടും കാരുണ്യം പുലർത്താനുള്ള വിശാലഹൃദയവും മുരുകഭഗവാൻ നമുക്ക് പ്രദാനം ചെയ്യട്ടെ.
ഓം ശരവണഭവ!